Prof. Tadeusz Sławek

3 X 2009 r. w Wyższej Szkole Zarządzania i Bankowości w Poznaniu prof. dr hab. Tadeusz Sławek wygłosił podczas inauguracji roku akad. 2009/2010 wykład pt. „Nad nami przecież niebo. Demokracja i wyobraźnia moralna”.

Prof. Tadeusz Sławek rozpoczął wykład od stwierdzenia, że dramat społeczeństwa demokratycznego polega na rozbieżności między rosnącym poczuciem możliwości działania a głębokim poczuciem zagubienia i niemożliwości, jaki jest udziałem coraz większej liczby jednostek.

Duża część wykładu była poświęcona wyobraźni moralnej. W jej ramach podejmujemy decyzję nie jako władca, sędzia czy urzędnik, lecz jako osoba obdarzona indywidualnym losem, a zatem nie można ukryć się za przepisem, paragrafem, wytyczną, zarządzeniem szefa. W związku z tym biurokracja musi zdobyć się na odwagę wkroczenia na teren indywidualnych decyzji, w których poczucie bezpieczeństwa jest ograniczone i wątpliwe.

Wyobraźnia moralna ma nas ustrzec przed przekraczaniem granic nie prawa, lecz przede wszystkim przyzwoitego ludzkiego postępowania. Może też okazać się narzędziem oporu obywatelskiego, bowiem jest niewygodna dla polityków.

„Niebo nad” nami oznacza tyle, że działanie biurokracji, niezbędne dla życia współczesnego społeczeństwa, nie powinno być bez reszty owładnięte duchem urzędowości, bowiem ten dąży do poszukiwania bezpieczeństwa, które odnajduje w sztywno i bez wyobraźni (także moralnej) stosowanych przepisach.

Demokracja ma przyszłość o tyle, o ile potrafi dokonywać nieustannych korekt swojego kursu, wyciągając nauki z tego, co mniejszościowe, marginesowe, peryferyjne.

Prof. Tadeusz Sławek zakończył wykład słowami: „Demokracja nie może marnować czasu, nie dlatego, że czas to pieniądz, lecz dlatego, że czas to człowiek”.

Tekst wykładu zostanie opublikowany w książce pt. Miasto przywództwa (część IV serii „Pojęcia Podstawowe”).

Prof. dr hab. Tadeusz Sławek – literaturoznawca, tłumacz, eseista, poeta. W latach 1996-2002 był rektorem Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Obecnie jest kierownikiem Katedry Literatury Porównawczej UŚ. W 1984 pełnił funkcję visiting professor w Norwich (Wielka Brytania). W latach 1989-1990 wykładał w San Diego (USA), a w latach 90. na uczelniach wyższych w Neapolu i Stanford. Jest stałym publicystą „Tygodnika Powszechnego”.

Członek Komitetu Nauk o Literaturze PAN, Członek Prezydium Komitetu „Polska w Zjednoczonej Europie” PAN, Członek Prezydium Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego, należy do Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. Laureat nagrody „Lux ex Silesia” (2002), Literackiej Nagrody „Solidarności” (2003) za całokształt twórczości. Od ponad dwudziestu pięciu lat współpracuje z kontrabasistą i kompozytorem muzyki Bogdanem Mizerskim.