Przemiany na współczesnym rynku pracy

25 X 2008 r. w Wyższej Szkole Zarządzania i Bankowości w Poznaniu odbyła się konferencja „Przemiany na współczesnym rynku pracy”, której opiekunem naukowym i prowadzącym był prof. dr hab. Wacław Jarmołowicz. Podstawą zorganizowania konferencji były dwie publikacje pod red. W. Jarmołowicza: „Gospodarowanie pracą we współczesnym przedsiębiorstwie” [2007] oraz „Przemiany na współczesnym rynku pracy” [2008].

Kwestie dotyczące rynku pracy zostały przedstawione z różnych punktów widzenia: począwszy od autorów wydanych publikacji, poprzez przedstawicieli urzędów, agencji pośrednictwa pracy, a skończywszy na psychologu – doradcy ds. kariery oraz wykładowcy UAM w Poznaniu.

Uroczystego otwarcia konferencji dokonała Pani Rektor dr Barbara Kobusiewicz. Pani Rektor wręczyła dyplom uznania Pani dr Agnieszce Kuźmicz – absolwentce WSZiB w Poznaniu na kierunku Zarządzanie i Marketing, która w 2008 r. obroniła doktorat pt. „Zmniejszanie skali i łagodzenie skutków bezrobocia w świetle badań opinii wybranych podmiotów rynku pracy” (Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu). 

Sesja I rozpoczęła się od wystąpienia p. Tomasza Dobroczyńskiego – przedstawiciela Wielkopolskiego Urzędu Pracy, doradcy EURES. W referacie pt. „Jak odnaleźć się na wspólnym europejskim rynku pracy?” ukazał zarówno bariery, jak i możliwości związane z tym rynkiem. Mówił o tym, jak założyć konto bankowe, gdzie zarejestrować pobyt, a także adresy jakich instytucji warto mieć przy sobie.

Prof. dr hab. Wacław Jarmołowicz (kierownik Katedry Ekonomii WSZiB w Poznaniu) w referacie pt. „Funkcjonowanie rynku pracy w świetle współczesnych koncepcji ekonomicznych” jako cel postawił sobie prezentację współczesnych dylematów funkcjonowania rynku pracy w kontekście ustaleń kierunków ekonomii głównego nurtu (tj. neoklasycznego i keynesowskiego) i doktryny ordoliberalnej.
Kierunek neoklasyczny – zadaniem państwa jest tworzenie ładu instytucjonalno-prawnego i innych warunków sprzyjających racjonalnemu gospodarowaniu. Bezrobocie traktowane jest jako skutek ograniczeń nakładanych przez państwo w wolnym gospodarowaniu podmiotów lub jako wolny wybór.
Kierunek keynesowski – aktywniejsza rola państwa, polegająca na bezpośrednim włączaniu się w procesy gospodarcze.
Doktryna ordoliberalna – polityka pełnego zatrudnienia, przy zachowaniu konkurencji i zasad gospodarki rynkowej. Reguły wyznacza system prawny, a państwo ma czuwać nad ich przestrzeganiem.

Dr Magdalena Knapińska (AE w Poznaniu) w referacie pt. „Zmiany na rynkach pracy i migracje zarobkowe Polaków” zaprezentowała sytuację na rynku pracy w Unii Europejskiej w l. 2000-2006. Zaznaczyła, że swoboda przepływu pracowników niewątpliwie ułatwia wyjazdy zarobkowe. Coraz więcej krajów oferuje pełen dostęp do swojego rynku pracy, jednak zaledwie kilka procent obywateli UE mieszka i pracuje w innym kraju niż kraj urodzenia.

Dr Adam Baszyński (AE w Poznaniu) w referacie pt. „Przemiany na rynku pracy a kwalifikacje pracowników” podkreślił, że przeobrażająca się gospodarka Polski na początku lat 90. XX w. generowała popyt na pracę m.in. w sektorze usług oraz nowych technologii. Wyzwaniom tym wyszedł naprzeciw system oświaty. Szkoły średnie zaczęły przygotowywać absolwentów pod kątem kontynuacji nauki na studiach. Szkoły wyższe natomiast rozpoczęły intensywny nabór na kierunki z zakresu ekonomii, zarządzania i informatyki, przygotowując kadry dla nowego rynku pracy. Wśród przyszłościowych kierunków dr A. Baszyński wymienił: informatykę, biotechnologię, geriatrię, psychologię, turystykę i rekreację, animację czasu wolnego, budownictwo i inne kierunki inżynierskie oraz filologie.

Dr Barbara Kalinowska (AE w Poznaniu) w referacie pt. „Praca i płaca kobiet na polskim i unijnym rynku pracy” podjęła bardzo złożoną kwestię. Wśród utrudnień aktywizacji zawodowej kobiet znajdują się nierówny podział pracy w gospodarstwie domowym oraz zmniejszenie liczby instytucji opieki nad dzieckiem (żłobki, przedszkola). Można mówić o zjawisku poziomej segregacji zawodowej (koncentracja aktywności zawodowej kobiet w takich obszarach, jak: oświata, ochrona zdrowia i pomoc społeczna, hotele i restauracje) oraz pionowej segregacji zawodowej (znacznie niższa niż u mężczyzn liczba kobiet pracujących na stanowiskach kierowniczych i dyrektorskich).
Dr B. Kalinowska wymieniła dwa zawody, w których kobiety zarabiają więcej niż mężczyźni: budownictwo (chodzi zapewne o stanowiska architektów) oraz w rybactwie i rybołówstwie. W okresie akcesji Polski do UE można było zaobserwować tendencję do eliminowania nierówności płci na rynku pracy (przedstawione analizy dotyczyły okresu 1997-2007).
 
Pani Natalia Skórska w referacie pt. „Metodologia prowadzenia projektów rekrutacyjnych na stanowiska średniego i wyższego szczebla a zmiany na rynku pracy” przedstawiła metody i techniki selekcyjne używane przez konsultantów Randstad Search & Selection. Firma ta specjalizuje się w rekrutacji finansistów i księgowych (Randstad Financial Staffing), z obszaru informatyki oraz z pogranicza informatyki i biznesu (Randstad Infostaff), a także w poszukiwaniu wykwalifikowanych specjalistów i menedżerów z obszaru produkcji oraz łańcucha dostaw do prac stałych i projektowych (Randstad Industrial Executives).

Sesja II rozpoczęła się od wystąpienia p. Wandy Szymkiewicz z Powiatowego Urzędu Pracy. W referacie pt. „Rola Powiatowego Urzędu Pracy na otwartym rynku pracy” zostały przedstawione następujące kwestie: realizacja pośrednictwa pracy poprzez współpracę z partnerami rynku pracy; kreowanie rynku pracy poprzez szkolenia w zawodach deficytowych; wspieranie samozatrudnienia (dla przyszłych mikroprzedsiębiorców) i tworzenia nowych miejsc pracy w różnych sektorach gospodarki.

Pani Katarzyna Duńska, psycholog i doradca ds. kariery, w referacie pt. „Kto dobrze radzi sobie na rynku pracy, czyli psychologiczne wyznaczniki powodzenia zawodowego” rozważała m.in., jakie psychologiczne właściwości indywidualne mają wpływ na przebieg kariery zawodowej oraz czym są predyspozycje zawodowe, jak je odkrywać i jakie mają znaczenie. Za mit uznała przekonanie, że pasja życiowa/zawodowa nie ma obecnie żadnego znaczenia dla rozwoju kariery, a także to, iż tylko osoby dynamiczne i przebojowe mają szansę na rynkach pracy. Przedsiębiorczość w znaczeniu psychologicznym to otwartość na okazje, gotowość do zmian, automotywacja do uczenia się i innowacyjność.

Dr Przemysław Rotengruber (UAM w Poznaniu, Zakład Etyki Gospodarczej) w referacie pt. „Pracobiorca i jego społeczne otoczenie. O integracyjnych walorach etyki gospodarczej” zauważył, że upadek komunizmu w Europie Środkowo-
-Wschodniej oraz rewolucja informacyjna inicjująca procesy globalizacyjne to punkty orientacyjne, bez uchwycenia których niemożliwy wydaje się wyważony opis współczesnych rynków pracy. Z jednej strony, radykalne zerwanie z ideologią egalitarną skutkuje tym, iż niejasna staje się sytuacja pracobiorcy, chronionego dotąd (m.in.) za pomocą licznych przepisów prawa pracy. Z drugiej strony natomiast, problemem staje się suwerenność polityczna i ideowa państwa narodowego. Dr P. Rotengruber zarzucił teoriom ekonomicznym, że nie mają mocy prognostycznej.
 
Dr Ryszard Groszak (dziekan Wydziału Zarządzania i Marketingu w Poznaniu) w referacie pt. „Praca a Internet” podkreślił, że Internet jest traktowany coraz częściej jako ważne narzędzie pracy, które przekształca organizację przedsiębiorstw oraz wpływa na zmianę struktury zatrudnienia i praktykę pracy. Prelegent zaprezentował wpływ jego technologii na pracę ludzką, wyróżniając pracę sieciową, grupową, mobilną, elastyczną oraz realizowaną w ramach kilku niestandardowych form zatrudnienia. Pojawiły się nowe zawody: analityk nowych miar, etyczny haker czy menedżerowie informacji. Mówiąc o potencjale Internetu, dr R. Groszak podał, że na świecie jest 1,4 mld internautów, ale to tylko 20% populacji.

Referenci odpowiadali także na pytania zadawane podczas części dyskusyjnej. W tej części swoimi refleksjami dotyczącymi rynku pracy podzielili się prof. Zdzisław Krasiński oraz dr Agnieszka Kuźmicz.

Partnerami konferencji byli: Wojewódzki Urząd Pracy, Powiatowy Urząd Pracy, Randstad Search & Selection (Agencja Doradztwa Personalnego i Pracy Tymczasowej), Biuro Karier i Praktyk WSZiB w Poznaniu